Không có con số đúng cho mọi người. Nhịp viết tốt là nhịp bạn giữ được nhiều tháng liền, kể cả trong tuần bận rộn nhất. Với rất nhiều người viết, một mục tiêu nhỏ mà đều đặn mỗi ngày đem lại nhiều trang hơn hẳn những đợt viết dồn dập vài tuần rồi bỏ cả tháng.
Chào bạn, đây là Nhà Sáng Tác. Bạn có thể đã nghe về những nhà văn viết hàng nghìn chữ mỗi ngày, và thấy áp lực. Tập này giúp bạn tìm nhịp của riêng mình, nhịp không làm bạn kiệt sức mà vẫn đưa bạn tới chữ cuối cùng.
Vì sao đều quan trọng hơn nhiều?
Viết đều giữ cho câu chuyện luôn nóng trong đầu. Khi bạn viết mỗi ngày, nhân vật sống trong bạn, ý tưởng tự đến cả khi bạn không ngồi bàn. Khi bạn bỏ một tuần, phải mất một hai ngày chỉ để tìm lại mạch.
Viết đều cũng tránh được vòng luẩn quẩn của cảm giác tội lỗi. Người viết dồn thường viết rất nhiều trong một đợt, rồi mệt, bỏ, rồi thấy tội lỗi vì bỏ, rồi càng ngại quay lại.
Cộng dồn lại, con số nhỏ đều đặn rất đáng kể. Vài trăm chữ mỗi ngày, sau một năm đã đủ cho một bản thảo tiểu thuyết.
Tất nhiên, có những người viết hiệu quả theo đợt, nhất là khi công việc chính không cho phép viết hằng ngày. Điều quan trọng là bạn biết mình thuộc kiểu nào và có kế hoạch cho nó.
Mục tiêu theo chữ hay theo thời gian?
Mục tiêu theo số chữ rõ ràng và dễ đo. Bạn biết khi nào xong. Nó hợp với giai đoạn viết bản nháp, khi điều quan trọng là có chữ trên trang, và bạn cần biết mình đã đi được bao xa so với cả quãng đường.
Mục tiêu theo thời gian, ví dụ ngồi viết đủ một khoảng nhất định, hợp hơn với giai đoạn sửa, nghĩ cấu trúc, hoặc những ngày bạn cần suy nghĩ nhiều hơn gõ. Một giờ sửa có thể chỉ ra năm mươi chữ mới nhưng vẫn là một giờ làm việc thật.
Một số người kết hợp: ngồi đủ thời gian, hoặc đủ số chữ, cái nào tới trước cũng được tính là xong. Cách này linh hoạt mà vẫn có kỷ luật.
Điều cần tránh là mục tiêu mơ hồ như hôm nay viết một chút. Mục tiêu mơ hồ dễ bị bỏ qua vì không có ranh giới rõ giữa làm và chưa làm.
Mức tối thiểu cho ngày tệ nhất
Một mẹo rất hiệu quả là đặt hai mức: mức mong muốn và mức tối thiểu. Mức tối thiểu là thứ bạn làm được kể cả trong ngày ốm, ngày con ốm, ngày công việc dồn dập. Có thể chỉ là một đoạn văn, hay mười phút.
Mức tối thiểu nghe nhỏ tới mức vô nghĩa, nhưng nó giữ cho chuỗi ngày viết không bị đứt. Và rất thường gặp là khi đã ngồi xuống viết một đoạn, bạn viết thêm được vài đoạn nữa.
Mức mong muốn là thứ bạn làm trong ngày bình thường. Nó nên thách thức một chút nhưng không quá sức. Nếu tuần nào bạn cũng không đạt, hãy hạ nó xuống, đừng tự trách. Một mục tiêu vừa sức mà đạt đều mang lại nhiều chữ hơn một mục tiêu đẹp mà lần nào cũng hụt.
Hãy ghi rõ hai mức này ra giấy, dán ở chỗ viết. Một quyết định đã viết ra mạnh hơn một ý định trong đầu.
Giờ viết cố định và nơi viết cố định
Khi viết vào cùng một giờ mỗi ngày, não bạn dần quen và sẵn sàng sáng tạo đúng giờ đó, giống như cơ thể quen giờ ăn. Nhiều người chọn sáng sớm trước khi việc khác chen vào, có người chọn tối khi nhà đã yên.
Không có giờ nào tốt nhất cho mọi người. Hãy để ý xem đầu óc bạn tỉnh táo và tự do nhất vào lúc nào trong ngày, rồi bảo vệ khung giờ đó.
Một nơi viết cố định cũng giúp. Không cần phòng riêng, chỉ cần một góc bàn, một chiếc ghế mà khi ngồi vào, bạn biết đây là lúc viết. Dọn khỏi đó những thứ gây xao nhãng, nhất là điện thoại.
Với người không có giờ cố định vì công việc thay đổi, hãy thử gắn việc viết với một hoạt động cố định khác, như ngay sau bữa tối, hay ngay khi tới công ty sớm hơn mười lăm phút.
Ghi lại tiến độ và quay lại khi đứt nhịp
Ghi lại mỗi ngày bạn viết được bao nhiêu, dù chỉ một con số trên lịch, tạo ra động lực rất thật. Nhìn thấy một chuỗi ngày liền nhau có ghi chép, bạn sẽ không muốn làm đứt nó.
Nhưng chuỗi sẽ đứt, chắc chắn có lúc đứt. Quan trọng là đừng để một ngày đứt thành một tuần, một tuần thành một tháng. Có một nguyên tắc dễ nhớ: không bỏ hai ngày liền.
Khi quay lại sau một thời gian dài, hãy bắt đầu bằng mức tối thiểu, không phải bằng mức mong muốn. Cố bù ngay những ngày đã mất chỉ làm bạn mệt và bỏ lần nữa.
Bài tập cho tập này: viết ra mức mong muốn và mức tối thiểu cho mình, chọn một khung giờ và một chỗ ngồi, rồi thử trong bảy ngày. Cuối tuần, xem lại và điều chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Có cần viết mỗi ngày mới thành người viết không?
Không bắt buộc. Nhiều người viết theo tuần hoặc theo đợt vẫn hoàn thành tác phẩm. Điều quan trọng là có nhịp đều đặn hợp với cuộc sống của bạn, không phải tần suất cụ thể.
Viết nhật ký có tính là viết không?
Nhật ký giữ tay và giữ thói quen, rất có ích. Nhưng nếu mục tiêu là hoàn thành một tác phẩm, nên có thời gian riêng cho tác phẩm, đừng để nhật ký thay thế hoàn toàn.
Sửa bản thảo có được tính vào mục tiêu viết không?
Có, nếu mục tiêu của bạn tính theo thời gian. Nếu tính theo số chữ, có thể đặt mục tiêu riêng cho giai đoạn sửa, như số trang sửa được.
Viết nhiều mà chất lượng kém thì có nên không?
Ở giai đoạn nháp, số lượng giúp bạn có nguyên liệu để sửa. Chất lượng đến ở vòng sửa. Nhưng nếu bạn thấy mình chỉ viết cho đủ chữ mà không quan tâm câu chuyện, hãy giảm mục tiêu và viết chậm lại.
Mục tiêu viết có nên công khai với người khác không?
Với nhiều người, nói mục tiêu với bạn bè hay nhóm viết tạo thêm động lực. Nhưng nếu bạn dễ bị áp lực, hãy chỉ chia sẻ với một người tin cậy.
